Mành tre

August 26, 2017

 

Từ tre đến tấm table runner

Từ những tre, nứa, bương, vầu, luồng, giang, hóp, trúc… nguồn nguyên liệu cực dồi dào và phong phú của vùng nhiệt đới, vô số những sản phẩm thủ công ra đời từ hàng ngàn năm nay làm đẹp cho cuộc sống.

Sadéc District xin giới thiệu với các bạn quá trình làm ra một tấm table runner và place mat bằng tre từ một làng nghề ở vùng châu thổ sông Hồng, Việt Nam.

Tăm tre dạng nguyên liệu được làm từ cây tre phấn với ưu điểm là gióng dài (từ 70cm đến 1m) và rất dẻo, độ dẻo chỉ thua giang trong họ nhà tre.

Tre phấn được trồng và sản xuất thành tăm tre ở các vùng đồi núi phía Bắc như Thái Nguyên, Tuyên Quang, Yên Bái… để cung cấp cho các làng nghề mây tre đan khắp Việt Nam và xuất khẩu.

Tăm tre nguyên liệu được chẻ hoàn toàn thủ công. Công đoạn này hầu hết các nước trong vùng đều dùng máy móc, thành phẩm đều hơn, năng suất hơn, nhưng họ vẫn phải nhập tăm chẻ tay từ Việt Nam để sản xuất những dòng sản phẩm đặc sắc dành cho thị trường có yêu cầu cao về thẩm mỹ và tính chất thủ công.

Xén 2 đầu tăm tre để tạo chiều dài đồng nhất. Loại dao xén tự chế thô sơ vẫn rất hữu dụng ở làng nghề.

Tăm tre được nhuộm màu 2 đầu. Đây chính là nguyên liệu làm ra tấm table runner của Sadec District.

Đôi tay người thợ hôm này có màu đỏ, có thể hôm qua hai bàn tay này màu xanh và ngày mai sẽ là màu tím, tùy thuộc vào loại hàng mà xưởng đang sản xuất.

Công đoạn dệt mành tre trên khung cửi truyền thống. Trong hình là sản xuất mành tre trơn, tăm tre được luồn vào dàn chỉ từng cái từng cái một.

Bất kỳ công đoạn nào cũng cần đến sự tỉ mỉ của con người. Như trong hình, từng chiếc tăm phải được cài thật xít không thể qua quýt mành sẽ không chặt hoặc hở khe là không đạt yêu cầu.

Mỗi ngày, một thợ lành nghề có chỉ thể dệt được khoảng 10 đến 15m mành khổ 40cm và khoảng 7m với mành khổ 70cm.

Để tạo màu sắc cho mành tre có 4 cách cơ bản: nhuộm màu tăm tre; dùng chỉ màu dệt; in màu lên mành trơn, nhúng mành vào sơn.

Độ dài của những tấm mành tre được dệt tùy ý, có khi cả trăm mét. Sau đó theo từng loại sản phẩm, người thợ sẽ cắt, dùng keo cố định sơ và may cố định ở hai đầu. Trong hình là thợ đang cắt loại table runner có chiều dài 4m của Sadec District.

Thông thường, tấm mành tre sẽ được cắt thẳng 2 đầu. Tuy nhiên cũng có loại được giữ nguyên hàng đầu tăm nhấp nhô tạo nên vẻ tự nhiên cho sản phẩm.

Những sản phẩm sau khi dệt, cắt… không đạt yêu cầu, bị loại sẽ được rạch chỉ để tận dụng lại tăm tre nguyên liệu.


Photographer: Nguyen Hai Dong
______
All rights reserved.